Египетийн шүүх гурван сэтгүүлчийг шийтгэв

Египетийн шүүх Катарын “Аль-Жазира” телевизийн гурван сэтгүүлчийг шийтгэж хорих ял оноолоо. Тэднийг зөвшөөрөлгүй ажилласан, төр улсад хохирол учруулсан баримт материал тараасан хэмээн буруутгажээ. Шүүхийн сандалд Канадын иргэншил аваад удаагүй байгаа египет гаралтай Мохамед Фахми, Бахер Мохамед нар суусан байна. Гурав дахь шүүгдэгч, Австралийн иргэн Питер Грест хоёрдугаар сард Египетийн газар нутгаас хөөгдсөн бөгөөд түүнд эчнээ ял оноосон аж.

Эдгээр үнэнч лал шашинтнууд яагаад Египетийн төрийн дайсан болон хувирав?

Энэ гурав өмнө нь Ерөнхийлөгч асан Мохамед Мурситай нягт холбоотой ажилладаг байсан “Лалын ахан дүүс” байгууллагад тусалсан, хамтарч ажилласан хэргээр 7-10 жилийн ял сонсож байжээ. 2013 онд Мурсийг эрх мэдлээс түлхэн унагаж, хэрэгт татсаны дараа “Лалын ахан дүүс” хөдөлгөөнийг терроризмийн хэрэгт буруутган, үйл ажиллагааг нь хориглосон юм. Сүүлийн 30 жилийн турш Египет болон хөрш лалын орнуудад ихээхэн нэр нөлөөтэй байсан энэ байгууллага ийнхүү төгсгөл болсон билээ. Канад улс өөрийн иргэнээ даруй суллахыг Египетийн эрх баригчдаас шаардаж, Австралийн иргэн Грестийн адилаар Египетээс гаргаж явуулахыг хүсчээ.

Каирийн шүүхийн гаргасан шийдвэр хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөнд дахин довтолсон явдал боллоо хэмээн “Аль-Жазира” телевизийн удирдлага мэдэгдэв. “Энэ бол Египетийн шүүхийн системийн түүхэн дахь хар өдөр боллоо. Ажлаа хийж явсан сэтгүүлчдийг шийтгэсэн нь байж боломгүй” хэмээн тус телевизийн мэдэгдэлд онцолжээ. АНУ-ын эрх баригчид Египетийн шүүхийн шийдвэрт ихээхэн санаа зовниж, гайхаж буйгаа илэрхийлээд, шийдвэрийг эргэн харахыг эрх баригчдад хандан уриалжээ. “Чөлөөт хэвлэлийг мөрдөж, мөшгиж, шүүхээр шийтгэж байгаа нь ихээхэн маргаан дагуулж байна. Ардчилсан хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг чөлөөт хэвлэлийг ийнхүү залхаан цээрлүүлж байгаа нь туйлын буруу” хэмээн Төрийн департаментын төлөөлөгч Жон Кирби мэдэгджээ.

Цэргийн эрх баригчид Ерөнхийлөгч Мохамед Мурсийг гэрийн хорионд оруулж, улмаар эрх мэдлээс зайлуулсны дараа лалын хөдөлгөөний олон мянган гишүүнийг баривчилсан юм. Тэдний зуу орчимд нь цаазын ял оноосон билээ. Египетийн шинэ лидер Абдель-Фаттах аль-Сиси радикал үзэлтнүүд, мөн аядуу лалуудын эсрэг хатуу бодлого баримталж байгааг дэлхий нийт ихээхэн шүүмжилж байгаа. Тэрээр  мөн либерал сөрөг хүчин, иргэний нийгмийн хөдөлгөөнийг хавчин хяхаж, хүчний байгууллагуудын эрх мэдлийг нэмэгдүүлэх болсон юм. Каирийн шүүх тавдугаар сарын 16-нд Ерөнхийлөгч асан Мурси болон түүний 105 хамсаатанд ялын дээд хэмжээ оноосон билээ. Мохамед Мурсийг 2011 онд “Лалын ахан дүүс” хөдөлгөөний лидерүүд шоронгоос оргоход хамтарсан хэргээр шийтгэсэн юм. Лалын олон лидер шоронгоос мултарснаар Египетэд аллага, хүчирхийлэл гаарсан хэмээн шүүх үзжээ.

Сара Брайтман сансарт нисэхээ хойшлуулжээ

Британийн дуучин Сара Брайтман сансрын жуулчны хувиар Олон улсын сансрын станцад зочлох нислэгээ хйошлуулжээ. Тэрээр 2015 оны есдүгээр сарын 1-нд сансарт нисэхээр төлөвлөж байсан юм. Брайтман хувийн учир шалтгааны улмаас нислэгийн бэлтгэлээ хойшлуулахаар шийдсэнээ мэдэгдэв. Британи дуучин Оросын сансрын агентлаг, Оддын хотхон, Америкийн сансрын агентлаг болон өөрийг нь дэмжиж буй сансрын нисэгчдэд талархал илэрхийлжээ.  

Брайтман Олон улсын сансрын станц дээр 10 хонохоор төлөвлөж байна. Албан бус мэдээллээр, тэрээр энэ нислэгт 30 сая доллар төлж байгаа аж. Дуучин бүсгүй сансрын тойрог замд экс нөхөр, нэртэй хөгжмийн зохиолч Эндрю Ллойд Вебберийн дууг дуулахыг хүсч байна.

Украиныг шинэчлэх зөвлөлийг М.Саакашвили тэргүүлнэ

Украины Ерөнхийлөгч П.Порошенкогийн тушаалаар баталсан шинэчлэлийн олон улсын зөвлөлийг Гүржийн төрийн тэргүүн асан Михаил Саакашвили тэргүүлэхээр болов. Зөвлөлд Шведийн Гадаад хэргийн сайд асан Карл Бильдт, АНУ-ын сенатч Жон Маккейн, Европарламентын гишүүн Элмар Брок, Яцек Вольский нар орж байна. Шинэчлэлийн олон улсын зөвлөл нь Украины Ерөнхийлөгчид зөвлөх байгууллага байх бөгөөд олон улсын туршлага дээр үндэслэсэн туршлагыг нэвтрүүлэх санал, зөвлөгөөг өгөх ажээ. Зөвлөл Украины хууль, эрх зүйг шинэчлэх гадаадын шинжээч, мэргэжилтнүүдийг урьж ажиллуулахаар төлөвлөж байна.

Афганууд Пакистаны дүрвэгсдэд туслана

Афганистаны Засгийн газар Пакистанаас ирж буй олон мянган дүрвэгсдэд тусламж үзүүлэхийг анх удаа зөвшөөрлөө. НҮБ-ын дүрвэгсдийн асуудал хариуцсан хорооны дарга Антонио Гутеррешийн хэлж буйгаар, Афганы лидер Ашраф Гани дүрвэгсдэд зориулж орон сууц босгох, ажлын байр бий болгохыг зөвшөөрчээ. Өмнөх Ерөнхийлөгч Хамид Карзай пакистан дүрвэгсдэд огт гараа сунгадаггүй нэгэн байжээ.

Сүүлийн үед Пакистанд амьдардаг афган иргэд олноороо буцан ирэх болов. 2014 оны эцсээр Пешавар дахь сургуульд болсон аллагын дараа дүрвэгсэд хэдэн мянгаараа Афганистанд ирэх болсон юм. Мөн Пакистан дахь дотоодын мөргөлдөөн, самууны улмаас дүрвэгсэд тасрахгүй байна. 

Газар, тэнгэр шиг ялгааг нэгтгэж уусгахад олон жил шаардлагатай

Өмнөд Солонгосын зүрх сэтгэл далбаан дээрх арга билэг шигээ хоёр хуваагдсан байдаг. Хуваагдсан, хүйтэн дайны үлдэгдэл оршсоор байгаа дэлхийн цорын ганц үндэстэн бол солонгос. 1945 онд, дэлхийн II дайны дараа тус хойг хоёр хуваагдаж, 1948 онд 38-р өргөрөг нь өмнөд, хойдын албан ёсны хил хязгаар болон хувирсан билээ. Энэ салалт, хуваагдал өнөөдөр 70 жилийнхээ ойтой золгож байгаа ч олон мянган гэр бүл хагацсан хэвээрээ, утсаар ч, захидлаар ч хоорондоо харилцаж чадахгүй байсаар байна. “Миний гэр бүл Хойд Солонгост бий. Энэ бол зохиомол хагацал. Улс төр, цөмийн зэвсгийн ямар ч асуудлаас өмнө хүнүүнлэгийн асуудлыг ярих ёстой” хэмээн Нэгдлийн асуудал хариуцсан Солонгосын үндэсний хорооны тэргүүн асан Жин Парк өгүүлж байна. Одоогийн тэргүүн Чон Хва “Солонгос бол нэг гэр бүл, тиймээс салангид байж болохгүй. Тиймээс л бид улс орноо нэгтгэх гэж энэ 70 жилийн ихэнхийг зориуллаа. Дэлхийн бусад улс орны хувьд эргэн нэгдэл нь хэцүү, бүтэшгүй мэт санагдаж болох ч солонгосууд бидний хувьд тийм биш юм. Учир нь энэ бол бидний явах зам” хэмээн хэллээ.

Гэвч нэг Солонгос дангаараа үүнд хүрч чадахгүй нь үнэн билээ. Дэлхийн хамгийн нууцлаг, хаагдмал улсыг төмөр гараар удирдаж байгаа Ким Чен Ун өмнөд ахан дүүсээ байнга цөмийн довтолгоогоор заналхийлсээр.. Хөршүүд одоо ч дипломат харилцаагүй хэвээр. Хоёр гүрний улс төр, нийгэмд асар их ялгаа байгааг хэлэхгүй байж болохгүй. Өмнөд Солонгосын эдийн засаг их наяд 600 тэрбум 963 сая долларт эргэлдэж байгаа бол хойд коммунист дэглэмийнх 40 сая долларт дөнгөж хүрдэг. Өмнөдийн хүн ам 49.4 сая, хойдууд 24 сая. Газар, тэнгэр шиг ийм их ялгааг нэгтгэж уусгахад олон жил шаардлагатай хэмээн цөөнгүй хүн үздэг ажээ.

Гэвч боломжгүй зүйлийг нөр их ажил, зүтгэлээр гүйцээж болох талаар солонгосууд зарим зүйлийг мэднэ. Дайны дараа үгээгүй дорой байсан өмнөдүүд эдийн засгаа хэрхэн гайхалтай хөгжүүлсэн нь нэг тод жишээ ажээ.

Нэгдлийн зүг хөтлөх зам нь улс төрийнх бус, харин эдийн засгийнх байх болно хэмээн Солонгос дахь туршлагатай сэтгүүлч Эндрю Салмон үзэж байна. Хятад, Хойд Солонгосын хил дамнан явагддаг хууль бус наймаа энэ өөрчлөлтийг аль хэдийнэ үүсгэх болсон аж. Салмоны үзэж буйгаар, хар захын наймаа компьютерийн вирус мэт л капитализмийн “сайн тал”-ыг Пхеньяны дэглэм рүү оруулна гэж байна. “Итгэл найдвар бизнесмэнүүдийн гарт байна” хэмээн тэрээр үгээ төгсгөлөө. Худалдаа наймааны харилцаа нь урт удаан хугацааны яриа хэлэлцээний үүдийг нээж, Хойд Солонгосын цөмийн заналхийлэлд цэг тавих тохиролцоонд хүргэнэ хэмээн Өмнөд Солонгосын парламент дахь Гадаад харилцаа, Нэгдлийн асуудаарх хорооны тэргүүн На Кюн Вон санал нийлэв.

Хоёр Солонгосыг нэгтгэхэд дөрвөн алхам хэрэгтэй хэмээн На үзэж байна. Нэгдүгээрт, Өмнөд болон Хойд нутаг дахь нийгмийн ялгааг аажим аажмаар арилгах, хоёрдугаарт, салсан гэр бүл, хүний эрх зэрэг хүмүүнлэгийн асуудал бэрхшээлийг шийдвэрлэх, гуравдугаарт, Хойд Солонгосын эдийн засгийг  сайжруулж, иргэдийнх нь амьдралын чанарыг дээшлүүлэх, дөрөвдүгээрт, Солонгосын хойгт тогтвортой байдлыг авчрахын тулд хойдуудын цөмийн заналхийлэл, цөмийн хөтөлбөрийг зогсоох.

Сөүлийн Засгийн газар хоёр Солонгосыг нэгтгэхийн тулд ихээхэн хүчин чармайлт гаргаж байна. Тэд саяхан Нэгдлийн шинэ сайдыг томилсон нь Ерөнхийлөгч Пак Гын Хе энэ асуудлыг ихэд чухалчилж буйн илрэл юм. Улам бүр сайн харилцаатай болсоор байгаа Хятад, Япон улс Сөүлийн бодлогыг дэмжиж, түлхэж өгнө хэмээн тэд найдаж байгаа аж. Өмнөдүүд Хойд Солонгосын ард түмний хүмүүнлэгийн зовлон бэрхшээлийг сонсож, хойдуудын амьдралыг сайжруулахад тустай дэд бүтцийг барьж өгөхөд бэлэн хэмээн Өмнөд Солонгосын Гадаад хэргийн сайдын орлогч Чо Тае Юл мэдэгджээ. “Хойд Солонгос ямар нэг сонирхлоо илэрхийлбэл эдгээр төслийг яг одоо хэрэгжүүлсэн ч болж байна” хэмээн тэрээр онцолсон юм.

Хоёр Солонгосын нэгдэл нь Сөүлийн Засгийн газрын нэг гол зорилго болж байгаа бол залуучууд нь тэгж их сонирхохгүй байгаа аж.

Сөүлийн их сургуулиудад англи хэл төгс сурч, найзуудтайгаа америк маягийн орчинд кофе ууж, брэндийн хувцас өмсч, ухаалаг гар утастай харьцдаг залууст интернэтгүй, эрх чөлөөгүй нийгэм тун хол хөндий сонсогдож байгаа. Өмнөд иргэдийн 27,7 хувь нь хоёр улсыг 6-10 жилийн дотор нэгтгэх боломжтой гэж үзэж байна. 22,4 хувь нь 10-20 жил, 18,6 хувь нь 50 жил болно хэмээн үзэж буйг Асаан хүрээлэнгийн судалгаа харуулжээ.

“Арван жилийн дотор гол мөрөн, уул ус ч байрлалаа өөрчилж болно” гэсэн хуучны солонгос зүйр үг байдаг ажээ. Хил хязгаарыг авч хаяхад дахиад ямар нэг зүйл хийх хэрэгтэй ч байж магад. Гэвч бүхний дараа Солонгос нь гайхамшгийн орон болон хувирах эсэхийг хэн, яахан мэдэх билээ.  

Малайзид 17 хүнийг терроризмд сэжиглэн баривчилжээ

Малайзын цагдаа 17 хүнийг Куала-Лумпур хотод аллага үйлдэхээр зэхэж байсан хэмээн баривчилжээ. Тэдний хоёр нь дөнгөж Сириэс буцаж ирээд байсан хэмээн цагдаагийн газрын дарга мэдэгдлээ. Дээрх хүмүүс цагдаагийн хэсэг, армийн хуаранд халдлага үйлдэхээр зэхэж байсан аж. Өнгөрсөн долоо хоногт Малайзын Засгийн газар терроризмтэй тэмцэх шинэ журам баталсны дотор терроризмд сэжиглэгдсэн хүмүүсийг шүүхийн шийдвэргүйгээр тодорхой бус хугацаагаар хорих заалт багтсан байна.

Америкийн сагсчид Кубад зочлоно

Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоо (NBA) Кубад анхны айлчлалаа хийхээр зэхэж байна. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Барак Обама Куба аралтай дипломат харилцаагаа сэргээх шийдвэр гаргасны хүрээнд америк сагсчид ийнхүү айлчлахаар боллоо хэмээн Yahoo Sports мэдээлэв. Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоо Кубад дөрөвдүгээр сарын 23-26-нд залуу тоглогчдын бэлтгэлийн бааз байгуулан ажиллах юм. Дэлхийн хамгийн шилдэг лигийг NBA-ийн хамгийн үнэ цэнэтэй тоглогчоор хоёр удаа шалгарч байсан Стив Нэш, Алдрын танхимийн гишүүн Дикембе Мутомбо болон эмэгтэй NBA-ийн тоглогч асан Тиша Пеничейро нар Кубад сурталчлах юм.

Аден боомтод ширүүн тулаан өрнөж байна

Йемений Аден боомтод хусит босогчид болон Ерөнхийлөгч Мансур Хадид үнэнч цэргүүдийн хоорондох дайн тулаан ширүүсч байна. Саудын Араб тэргүүтэй олон улсын цэргийн хүчний байлдааны хөлөг онгоцноос хусит босогчдын байрлалыг бөмбөгджээ. Йеменд байлдааны ажиллагаа ширүүссэний улмаас хүмүүнлэгийн нөхцөл байдал хүндрээд байна. Олон улсын улаан загалмайн нийгэмлэг агаараас тусламжийн бараа шидэх оролдлог хийж байна.

Босогчид 16 украин цэргийг суллажээ

Украины зүүн хэсгийн босогчид олзонд байсан 16 украин цэргийг суллалаа хэмээн Киевийн эрх баригчид мэдээлэв. Чөлөөлөгдсөн цэргүүдийг Краматорск хотод авчраад байна хэмээн Украины Ерөнхийлөгч Петр Порошенко мэдэгдэв. Босогчид сайн санааны илэрхийлэл болгож цэргүүдийг чөлөөлсөн, олзонд өөр украин цэрэг байхгүй хэмээн онцолсон байна. Киевийн эрх баригчид үүнд итгэхгүй байгаа ч босогчдын гарт хэдэн украин цэрэг үлдсэнийг хэлсэнгүй. Өнгөрсөн хоёрдугаар сард  хоёр тал 200 орчим олзны хүмүүсийг солилцсон билээ. 

Тунисийн Ерөнхийлөгч Эссесби: “Тунис хэзээ ч шариатын хуульд захирагдахгүй”

Тунисийн дарангуйлагч Бургиба, Бен Али нартай хамт ажиллаж байсан Бежи Каид Эссебси (88 настай) өнгөт хувьсгалын дараахь Тунисийн гол хүн болжээ. Дотоод хэрэг, Батлан хамгаалах, Гадаад хэргийн сайдаар ажиллаж байсан тэрээр ардчилсан замаар сонгогдсон Тунисийн анхны Ерөнхийлөгч юм. Эссебси нь өнөөдөр Тунис дахь лалын босогчдыг сөрөн зогсож чадах ганц хүнд тооцогдож байна.

-Арваад хоногийн өмнө Тунисийн үндэсний музейд аймшигт аллага болж 21 хүн амь насаа алдсан. Египет, Ливийн дараа Тунис бас хүчирхийлэлд живэх гээд байна уу?

-Тунис тэр аяараа эрэмдэг болчихоод байна. Бидний үнэ цэнэт зүйлсийн эсрэг довтолж байна. Бардогийн үндэсний музей бол Тунисийн, хүн төрөлхтний түүхийг өгүүлдэг. Энэ түүхийг гайхаж бишрэх гэж ирсэн олон хүний амийг авч одлоо. Бид үүнийг мартаж чадахгүй.

-Тунист томоохон аллага болж магадгүйг Франц, Дани улс сэрэмжлүүлж байсан...?

-Гэхдээ энэ сэрэмжлүүлэг хангалттай байгаагүй. Бид ч алдаа гаргасан. Манай аюулгүй албаныхан маш шуурхай ажиллаж өөр олон хүний амь үрэгдэхээс сэргийлж чадсан. Террористууд тэсрэх бодистой бүсээ идэвхжүүлсэн бол бүр ауюлтай байх байлаа. Үүнээс гадна, музейн аюулгүй байдлыг баталгаажуулах тагнуулын мэдээлэл хангалтгүй байсан. Бен Алийг эрх мэдлээс зайлуулснаас хойшх дөрвөн жилд засаглал эмх замбараагаа алдаж, суларсан байсан. Гэвч бид эргэн сэргэсээр, шинэчлэл хийсээр явна.

-Сирид “Исламын улс” бүлэгтэй холбогдсон гурван тунис иргэн “Тунис улс лал шашинд захирагдаж, шариатын хууль дор орохоос нааш амар тайвныг үзэхгүй. Бид олон хүнийг хөнөөсөөр байх болно” хэмээн видео мэдэгдэл гаргасан байсан. Энэ нь бодит заналхийлэл үү?

-Тунис хэзээ ч шариатын хуульд захирагдахгүй. Тийм оролдлого байсан ч бүтэлгүйтэж байсан. Тунис дахь лал шашин нь нээлттэй, эвлэрэл, ойлголцлын лал шашин юм. Нөхцөл байдал хэврэг байгаа ч улс орон ардчиллын замдаа ороод байна. Бид буруу замаар эрх мэдэлд хүрээгүй. Харин ардчилсан хувьсал, өөрчлөлтийн замаар гарч ирсэн.

-Тунист жихадист үзэл нэмэгдэж байгааг юугаар тайлбарлах вэ?

-Сүүлийн жилүүдэд засаглал суларсны гай. Олон тунис иргэн, тэр тусмаа залуусын хувьд эдийн засаг, нийгмийн муу байдал их нөлөөлсөн. Мөн Ливитэй залгаа хил хязгаарт иргэний дайн болж, “Исламын улс”-д үнэнчээ илэрхийлсэн хүчтэй зэвсэгт бүлэглэлүүд гарч ирлээ. Тунис нь ардчиллын замдаа орсон тайван амгалан газар болчихоогүй байна. Ажилгүй, цөхөрсөн залуусыг элсүүлэх ажиллагаа явсаар байна. Өнөөдөр дөрвөн мянга орчим тунис залуучууд Сири, Ливид жихад дайчдын эгнээнд нэгдчихэж. Тэдний 500 нь энд буцаж ирчихээд бидний эсрэг довтлох гэж оролдож байна. Гэхдээ бид 5-6 мянган залуусыг “Исламын улс”-ын эгнээнд нэгдэхээс сэргийлж чадсан юм шүү.

-Жуулчдыг тайвшруулж эргүүлэн татахын тулд ямар арга хэмжээ авсан бэ?

-Аллагын дараагийн өдөр Тунисийн цагдаагийн газрын дарга, Бардо музейн хамгаалалтын албаны даргыг огцруулах зэргээр өргөн арга хэмжээ авсан. Ийнхүү бид аюулгүй байдлыг бодлого, хил хязгаарын батлан хамгаалалт, томоохон хотууд дахь аюулгүй байдлаа шинэчилж, чангатгахыг эрмэлзэж байна.

-Цөхрөөд туйлдаад байгаа тунис залууст хандаж юу хэлэхсэн бол?

-Тэд цөхрөхөөс өөр арга алга. Учир нь бид тэдэнд ажил өгч чадахгүй байна. 620 мянган хүн ажилгүй байгаагаас 250 мянга нь залуус байна. Бидэнд туслахыг хүсч байгаа хүмүүс зөвхөн аюулгүй байдлын бус мөн эдийн засгийн талбарт туслах хэрэгтэй байна.

-Б.Обаматай Вашингтонд уулзахдаа юу ярихаар зэхэж байна?

-Ерөнхийлөгч Обама Тунисийн талаар хэд хэдэн амлалт авсан. АНУ бидний сайн сайхны төлөө ажиллаад эхэлсэн. Бид 400 залуусаа АНУ-ын их дээд сургуульд суралцуулахаар илгээгээд байна. Сирид “Исламын улс”-тай нэгдэхээр явсан дөрвөн мянган тунис залуусын дэргэд бол бага тоо л доо. Бид дөрвөн мянган залуусаа Америкт сургаж чадвал сайн байна.

-Арабын хаврын итгэл найдвараас юу үлдээд байна вэ?

-Арабын хавар гэж байгаагүй. Тунисийн хавар л гэж байсан. Хэрвээ энэ хавар Тунист батлагдахгүй бол өөр хаана ч байхгүй гэсэн үг. Бидний “Хавар” аюулд орсон хэвээр байна. Зөвхөн террористууд биш, бүгдэд ажил олгох арга хэрэгсэл дутмаг байгаа, зарим бүс нутагт ядуурлыг арилгаж чадахгүй байгаагаас Тунисийн хавар, Тунисийн хувьсгал аюулд ороод байна.

-Та ардчилсан замаар сонгогдсон. Өнөөдөр таны нэн тэргүүний зорилт юу вэ?

-Миний бүрэн эрхийн хугацаа дуусахад тунис иргэд эх орондоо амар тайван, сайн сайхныг мэдэрч байх нь миний гол зорилт болж байна.

Хятадаас Вьетнам руу авч явсан хэдэн мянган муурыг хураажээ

Хятадаас хууль бусаар гаргаж, ачааны машинд хайрцаглан ачиж Вьетнам руу оруулах гэж байсан хэдэн мянган муурыг Вьетнамын  цагдаа илрүүлж хурааж авчээ. Вьетнамд хэдийгээр “бяцхан бар” буюу муурын мах хэрэглэхийг хориглодог ч ард иргэд өргөн хэрэглэдэг тансаг зоог юм. Нийтдээ гурван тн жинтэй амьд муурнууд тээвэрлэж явсан жолоочийг саатуулсан бөгөөд тэдгээрийг Вьетнам, Хятадын хил орчмын Куан Нин мужаас худалдаж авсан гэдгээ хүлээжээ. Муурнуудыг Ханой хотын зоогийн газруудад хүргэж өгөхөөр явж байсан хэмээн цагдаагийн газраас мэдээлэв. “Энэ олон муурыг яахаа мэдэхгүй байна. Вьетнамын хуулиар, контрбандын бараа бүтээгдэхүүнийг устгах ёстой. Гэвч амьд амьтад учраас яаж ч чадахгүй байна” хэмээн цагдаагийн ажилтан ярьжээ.

Ханой хотод олон арван зоогийн газар муурын махан хоолоор үйлчилдэг. Тус хотын гудамжинд муур бараг харагддаггүй. Учир нь муур харагдах л юм бол барьж аваад зоогийн газруудад худалдчихдаг тул хүмүүс муураа гэрээсээ гаргадаггүй ажээ. Вьетнамд муур, нохойн махаар тансаг зоог барьдаг тул ихээхэн ховордож, эдгээр амьтдыг Хятад, Тайланд, Лаос улсаас хууль бусаар оруулж ирэх болсон юм.

Украины 13 цэрэг амь эрсэджээ

Украины үндэсний аюулгүй байдал, батлан хамгаалах зөвлөлөөс Донбасст амссан хохирлын талаар мэдээлэв. Сүүлийн нэг хоногийн дотор дайн байлдааны улмаас 13 украин цэрэг амь эрсдэж, 20 цэрэг шархадсан хэмээн зөвлөлийн төлөөлөгч Владимир Полевой мэдэгдлээ.

Украины зүүн нутагт дайн байлдааны ажиллагаа үргэлжилсээр байна. Хоёрдугаар сарын 1-нээс 2-нд шилжих шөнө Счастье, Крымское, Трехизбенка, Петровское, Пески, Миуч, Чурнухино, Дебальцево тосгон буудалтад өртжээ. Нэгдүгээр сарын 30-31-ний хооронд Украины армийн 15 цэрэг амь үрэгдэж, 30 нь шархадсан байна.

28 жилийн дараа таван сая долларын нөхөн төлбөр авлаа

1986 онд цагдаа нарт алуулсан Николас Гвидогийн ар гэрийнхэн Нью-Йорк хотын захиргаанаас таван сая долларын нөхөн төлбөр авчээ. Гвидо эндүүрлээр мафийн захиалгыг гүйцэтгэсэн авлигач цагдаа нарын суманд өртөн амиа алдсан юм.

1986 оны сүүлчээр цагдаагийн ажилтан Луис Эпполито, Стивен Каракаппа нар нэгэн мафиас Николас Гвидо хэмээх гэмт хэрэгтнийг хороох заавар авчээ. Тэд албаны мэдээллийн санг ашиглан Гвидогийн оршин суугаа газрыг олсон ч энэ нь тэр гэмт хэрэгтэн биш, нэр нэгтэй гэм зэмгүй иргэн байжээ. Цагдаа нар ийнхүү ямар ч гэмгүй иргэнийг буудаж алсан аж.

Цагдаа нар үүнийхээ төлөө мафиас сар бүр дөрвөн мянган доллар авч байв. Тэд

1980-1990 онд гэмт бүлэглэлийн найман увайгүй шаардлагыг гүйцээсэн юм.

Цагдаа нарыг 2005 онд тэтгэвэртээ гарчихсан хойно нь баривчилжээ. Эдүгээ Луис

Эпполито, Стивен Каракаппа нар насаараа шоронд хоригдох ял эдэлж байна.

АНУ-д нефтийн салбарынхан ажил хаяна

АНУ-ын ган цутгах үйлдвэрлэлийн ажилчдын үйлдвэрчний эвлэл (United Steelworkers union) –ээс Америкийн нефть боловсруулах есөн үйлдвэрийн ажилчдыг оролцуулсан ажил хаялт зохион байгуулах болсныг зарлалаа. Энэ нь 1980 оноос хойшх хамгийн том ажил хаялт болох юм хэмээн Los Angeles Times сонин мэдээлэв. Даатгалын төлбөрийг нэмэгдүүлэх ажилчдын шаардлагыг Shell компани биелүүлэхээс татгалзсан нь ажил хаях шалтгаан болжээ. Үйлдвэрчний эвлэл ажил хаялт зарласны дараа нефть, хийн Shell компани “Харилцан ойлголцолд хүрэхийн тулд хэлэлцээний ширээний ард суухад бэлэн” гэсэн мэдэгдэл гаргажээ. 

Эрх мэдэл, эмэгтэйчүүд болон хүүхдүүд

Энэ дэлхийн 800 сая гаруй хүн ердөө л 11 эрэгтэйн, тэр дотроо Монголын эзэнт гүрнийг үндэслэгч Чингис хааны удам ажээ. Генетикийн судлаачид орчин үеийн Азийн оршин суугчдын Ү-хромосом дахь цөмийн үргэлжлэлийн хосгүй чанарыг илрүүлж, хэд хэдэн “Үндэслэгч-эцэг”-ийн удам угсааг мөшгин шалгажээ. Зарим эрчүүдийн өсөн үржих хосгүй амжилтын түүхэн шалтгааны талаар эрдэмтэд European Journal of Human Genetics сэтгүүлд бичсэн байна.

Ү-хромосом нь эрэгтэй хүйсийг тодорхойлж байдаг SRY генийг агуулж байдаг бөгөөд зөвхөн эцгээс хүүд дамждаг аж. Цаг хугацаа өнгөрөхөд бие организмийн эд эсийн амьдралд нөлөөлөхүйц тохиолдлын өөрчлөлт хромосомд явагддаг. Энэ нь өнгөрсөн хэдэн мянган жилийн садан төрлийн холбоог судлан шалгахад гол түлхүүр болж өгдөг ажээ.

Эрдэмтэд Баруун Туркээс Эвенк, Казахстанаас Вьетнам хүртэлх Азийн 127 бүс нутгийн 5321 эрэгтэйн Y-хромосомыг судалсны эцэст тэдний 37.5 хувь нь 11 эрийн үр удам болохыг тогтоосон байна. Энэ хувийг Азийн өнөө үеийн хүн амд шилжүүлэн тооцвол тэдний үр удам 830 саяд хүрэх юм. Эд эсийн тохиолдлын өөрчлөлтөд хийсэн шинжилгээ “Үндэслэгч-эцэг”-үүдийн амьдарсан нас, бүс нутгийг тодорхойлоход туслажээ.

2003 онд Британийн генетик судлаач Крис Тайлер-Смит хүн төрөлхтний түүхийн хамгийн үржилтэй эцгээр Чингис хааныг тодруулсан юм. Тэрээр олон эхнэр, татвар эмстэй байсны зэрэгцээ түүний хүү, ач нар нь мөн хүчирхэг байлдан дагуулагчид болж эзэнт гүрнийг үндэслэгчийнхээ өсөн үржих амжилтыг нь бас давтжээ. Тайлер-Смитийн үзэж буйгаар, манай дэлхийн бүх эрчүүдийн 0.5 хувь нь (16 сая хүн) чингизидүүд буюу Монголын эзэнт гүрнийг үндэслэгчийн эцгийн талын үр сад ажээ. Британи эрдэмтний 2003 оны дүгнэлт саяхан хийсэн шинэ судалгаагаар батлагдсан юм.

“Үржил шимтэй” хоёр дахь эцгээр Манжуурын хунтайж Гиочанг тодорчээ. Тэрээр Цин улсыг үндэслэгч Абахай хааны гуч, Хятадыг дайлаар мордсон Нурхаци хааны ач хүү юм. Гиочангийн эцгийн талын шууд угсааны хүмүүс эдүгээ 500 мянгаар тоологдож байна.

Бусад агуу эцгүүдийг ойролцоогоор тогтоожээ. Манай эрины өмнөх 2100-300 онд Зүүн өмнөд Ази, Түвд, Зүүн Энэтхэг, Дундад Азид амьдарч байсан зургаан удирдагчийн үр удам ихээхэн байдаг аж. Манай эрины 700-1100 онд амьдарч байсан дөрвөн эцгийн нэгнийх нь үр сад эдүгээ Левантаас Өмнөд Энэтхэг хүртэлх газар нутагт амьдарч байна. Энэ удирдагч VIII-X  зуунд лал шашныг Евразид дэлгэрүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн гэж үздэг аж.

Судалгаанд хамрагдсан иргэдийн 80 хувь нь гурван эрэгтэйд хамааралтай байна. Эдгээр нь манай эрины 700-1200 онд амьдарч байсан алтайн язгуурын хэлийг авч явсан хүмүүс юм. Тэд Дорнод Азийг Газар дундын тэнгистэй холбож байсан алдарт Торгоны зам хавийн газар нутагт амьдарч байв. Чингис хаан, Гиочангаас гадна үр удмаа олноор нь үлдээж байсан түүхэн бас нэг хүн нь IX-X зуунд амьдарч байжээ. Тэр үед Торгоны замын хяналтын төлөө Тангуд, Жужан, Кидан улсууд тэмцэлдэж байлаа. Тэднээс Киданы Ляо улсыг үндэслэгч Абаоцзи (926 онд өөд болсон) гурав дахь үржил ихтэй эцгээр тодрох магадлалтай байгаа юм.

Нэртэй удирдагчдаас хэн нь олон эхнэр, олон хүүхэдтэй байсныг эрдэмтэд ДНК-ийн шинжилгээгээр тогтоож болно хэмээн эрдэмтэд үзэж байна. Дундад зууны Еврази болон хүрэл үеийн Зүүн өмнөд Азид нүүдэлчдийн том том гүрнүүд үүсэн бий болж байсан нь “Олон хүүхэдтэй” удирдагчдыг төрүүлсэн хэмээн үздэг ажээ.