Хосе Мухика: Мөнгөнд их дуртай хүмүүсийг улс төрөөс зайлуулах хэрэгтэй

Латин Америкийн жижигхэн Уругвай улсад сонинд мэдээний зай бараг олдохгүй байна. Амьдралын энгийн хэв маяг, үлгэрийн мэт намтартай, эд материалын шуналгүй, илэн далангүй яриатай экс партизан Хосе Мухика улс орныг таван жил удирдаад халаагаа өгч байна. Түүний хуучин Volkswagen, үнэнч Мануэла, гурван хөлтэй нохой нь Уругвайн үндэсний билэг тэмдэг мэт болжээ. ХХI зууны хамгийн өвөрмөц лидер эрх мэдлийг орхихоос хэдхэн долоо хоногийн өмнө “АВС” сонин уулзаж ярилцжээ.

-Та 79 настай. Түүхэнд таныг хэрхэн дурсах бол?

-Үгүй ээ, надад түүх хамаагүй. Тэр бол бусдын бичдэг зүйл. Надад өөр хийх юм байна. Би өөртөө ийм эмгэнэлтэй асуулт тавьдаггүй.

-Та илүү сайн улсыг үлдээж байна уу?

-Нийгмийн шударга ёсны үүднээс харвал арай илүү сайн улсыг үлдээж байна. Ядуу, гуйлгачин хүмүүс цөөрлөө. Ирээдүйд илүү сайн нийгэм харагдаж байна.

-Та партизаны бүлгийн нэг хэсэг байсан. Тэр үеийн нөхцөл байдал эргэн ирвэл та гартаа дахин зэвсэг барих уу?

-Бид тэр ертөнцөд буцаад орвол зэвсгээ бариад л босох байх шүү. Гэхдээ хэзээ ч өнгөрсөн үе рүү эргэж ордоггүй юм. Тэр үед хэд хэдэн онцлог байсан, өнөөдөр бол өөр. Ядуу улс оронд коммунист нийгэм байгуулж байна гээд өөр бүлэгт харъяалагддаг хүмүүсийн эрх чөлөөг хязгаарлах оролдлого хийдэг байлаа. Тэгээд үр дүнд нь аймшигтай хүнд суртал бий болж тэр нь эцэстээ бутарч унаад дууссан. Өнөөдөр түүх биднийг капиталист болгочихлоо. Гэхдээ бид социалист гарлын амьтад болохоор энэ сэтгэхүйтэйгээ л дэлхийгээр алхаад байна.

-Та цаашдаа уйдах юм биш биз?

-Би уйдна гэж үү? Харин ч эсрэгээрээ, надад цаг хугацаа дутагдаж байна. Би газарт дуртай. Амьдралыг, байгалийг харах, бодох хэв маяг минь тэр чигээрээ тариачин. Би газартай ажиллах дуртай. Хүмүүст ажил хэрэгтэй болсон хэцүү бэрх үед миний хийж чадах хамгийн сайн зүйл бол газар. Бид газрыг орхиж, салж явдаг ч идэж, уух маань хүртэл газраас хамааралтай байдаг.

-Та бусад лидерээс огт өөр амьдралын хэв маягаараа ялгарсан хүн. Таны хүрсэн ололтыг дараагийн удирдагчид үгүй хийчих вий гэж айдаг уу?

-Магадгүй л юм. Гэхдээ ололт, амжилтыг хадгалж, хөгжүүлж явах нь Засгийн газрын үүрэг. Хуучныг нэг уламжлал бидний дундуур орж ирэх гээд байдаг. Удирдагчид нийгмийн эрх ямбатай цөөнхийн эрх ашигт нийцүүлж ажиллах гээд байдаг юм. Улс төрийн ажил мэргэжил нь эд баялагт үйлчилж, түүнийг сайрхуулахад байдаг юм уу? Хэлэхийг хүссэн зүйлээ базаад хэлчихье: мөнгөнд их дурладаг хүмүүсийг улс төрөөс хөөж зайлуулах хэрэгтэй.

-Европ тив хоёр дахь хямралаа туулж байхад Уругвайн эдийн засаг зогсолтгүй өссөөр. Та ямар нэг зөвлөгөө өгөхгүй биз?

-Европ зөвхөн хасаж, танаад хямралаас гарчихна гэж эрмэлзсэн. Тийм гүнзгий байдлыг тэгж эргүүлж чадахгүй.

-Европ, Латин Америк хоёр эсрэг тэсрэг замаар яваад байх шиг. Эхнийх нь холбоо байгуулаад одоо ан цав үүсээд, нөгөөх нь нэгдэж нийлээд, өсөөд дэвжээд яваад байна...?

-Бид олон жил буруугаа Европ, Америк руу чихэж, бэртэгчин маягаар амьдарсан. Бид хариуцлагаа хүлээхийг хүсдэггүй байлаа. Бусдыг буруутгах их амархан л даа. Испаниуд та нар одоо германуудыг буруутгаад сууж байна. Латин Америк бол ганц биш, олуулаа, олон ялгаатай. Гэхдээ бид 15 жилийн өмнөөс ярилцаж, хамтдаа шийдвэр гаргаад явж байна.

ncelotti deberá hacer en su pizarra una modificación tras la lesión de Gareth Bale. Isco se ha ganado ocupar el puesto del de Gales ante el Liverpool y ante el Barça.

Үр дүнгээ өгөөгүй “Ногоон уут”-ыг дахин тараах нь ямар учиртай вэ

Ихээхэн хэл ам дагуулсан хогны ногоон уутны төсөл есдүгээр сарын 1-нээс дахин хэрэгжиж эхлэхээр болжээ. Айл өрхөөс гарч буй хог хаягдлыг цэгцлэх, ангилах, хогоо соёлтой хаяж сургах гол зорилготой хэмээн тунхаглаж байсан. Гэвч төсвөөс гурван тэрбум төгрөг зарлагадан хэрэгжүүлсэн энэхүү төсөл үр дүнгээ өгөөгүй. Тэртэй тэргүй дэлгүүрээс авсан торондоо хогоо хийгээд хаячихдаг орон сууцныханд ямар ч ахиц, дэвшилтэй юм болоогүй, гэрийн хогны саванд нь багтахгүй баахан ногоон ууттай л болсон. Харин гэр хорооллынхныг хогоо ногоон уутанд хийгээд хаяарай, ногоон уутандаа хийгээд замын хажууд сайхан тавиад бай, хогны машин ирээд л аччихна, ингэж бид хоггүй сайхан хот, гудамжтай болно гэж байсан ч тэгсэнгүй. Замын хажууд тавьсан ногоон ууттай хогыг нь үхэр, нохой мэт нь шиншлэн тарааж тэрнээсээ эс юм болж байна. Нийслэлчүүд ногоон ууттай болоод “хог хаях соёл”-той болсонгүй, хот хогноосоо салаад цэвэр цэмцгэр болсонгүй.

Гэтэл дахиад л ногоон уут тараах сураг сонсогдож, дахиад л төсвийн мөнгө тэрбум тэрбумаараа урсах нь. Ногоон уут тарааж буй бас нэг тайлбар нь үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжиж байна гэдэг. Одоогоор хотын захиргааны санаачилгаар хэрэгжүүлж буй хогны ногоон уут тараах төсөлд “ОБ Пласик”, “Мультипак”, “Мөнгөн пластик”, “Монгол хэвлэл” компаниуд оролцож байгаа юм байна. Эдгээр үндэсний компаниа дэмжиж, төсвөөс гурав орчим тэрбум төгрөгийг тарааж, 27 сая орчим ногоон уут хийлгэж байгаа ажээ. “ОБ Пластик” бол та бидний иддэг “Атар”, “Зууван Чех”, “Мишээл” талх болон томоохон супермаркетуудын тор зэргийг үйлдвэрлэдэг үндэсний шилдэг компанийн нэг. Харин нөгөө гурав нь үйлдвэрлэлийн байр, тоног төхөөрөмж гээд байх юм бараг байхгүй бололтой. Өөрөөр хэлбэл төсвөөс авсан хэдэн зуун сая төгрөгөөр хаана, ямар үйлдвэрлэл явуулдаг нь бүрхэг. Сураг сонсохноо урд хөршид очиж, хогны ногоон уут хийлгээд аваад ирдэг гэх.

Нөгөө үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжиж, нийслэлчүүдийг хог хаях соёлд сургах төсөл нь явж явж урд хөршийн эдийн засгийг дэмжсэн хэрэг болж байна уу. Арай үндэсний компаниараа “гул барьж”, хэдэн түшмэлийн халаасны компанийг мөнгөөр тэтгэж, үндэсний эдийн засагт бус, урд хөршийн эдийн засагт хувь нэмэр оруулж байгаа юм биш биз. Хогны ногоон ууттай, уутгүй болоод л байсан. Ногоон уут тараагаад байдал огт дээрдээгүй. Тэгсээр байтал дахин төсвөөс гурван тэрбумыг гаргаж, ногоон уут тараах нь ямар учиртай юм бол. Ногоон уутанд зарцуулж буй тэрбум тэрбум төгрөгийг өөр амин чухал хэрэгтэй төсөл, хөтөлбөрт зарцуулж болох талаар сэтгүүлчид, иргэд хангалттай бичиж, дуугарч байсан. Төр засгаас Ажаа гэгээний санаачилгаар босч буй хүүхдийн эмнэлэгт амласан мөнгөө өгөлгүй “луу унжиж” байна л гэсэн. Ядахдаа тийшээ энэ мөнгийг зарцуулбал бидний үр хүүхэд, хойч ирээдүйд хэрэгтэй бус уу.   

Хятадад газар хөдөлж 381 хүн аминд хүрээд байна

Хятадын Юньань мужийн уулын бүсэд 6.1 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсний улмаас 381 хүн амиа алдаж, 1800 гаруй хүн гэмтэж бэртээд байна хэмээн тус улсын эрх баригчид мэдэгдлээ. Олон байшин барилга нурсны дотор сургууль, цэцэрлэг байгаа аж. Харилцаа холбооны дэд бүтэц ихээхэн сүйрчээ. Газар хөдлөлтийн хүч хөрш Гуйяжоу, Сычуань мужид мэдрэгдсэн байна. 

Линдси Лохан компьютер тоглоомын компанийг шүүхэд өгчээ

Н.МӨНХЖИН

Холливудын жүжигчин Линдси Лохан Grand Theft Auto V хэмээх компьютер тоглоомын компанийг шүүхэд өгчээ. Тоглоомын нэг баатрын дүр төрх шуугиант жүжигчин бүсгүйтэй тун адилхан байсан нь ийнхүү гомдол гаргахад хүргэсэн бололтой. Лохан уг тоглоомыг зохион бүтээсэн Rockstar Games болон Take-Two Interactive компанийг Нью-Йоркийн дээд шүүхэд иргэний гомдол гаргаж өгсөн байна. Grand Theft Auto V тоглоомд Лэйси Жонас хэмээх папарацци нараас зугтдаг эмэгтэй байдаг. “Энэ дүрийг бүтээхдээ миний хувцаслалт, нарны шил, малгай, үс засалт, бүр жинсэн шортыг хүртэл дуурайлган ашигласан” хэмээн Лохан шүүхэд өгсөн гомдолдоо онцолсон байна. Grand Theft Auto V тоглоом 2013 оны есдүгээр сард худалдаанд гарснаа хойш зохион бүтээгчиддээ 800 сая долларын ашиг авчраад байгаа юм. Линдси Лохан хэдхэн хоногийн өмнө 28 хүрчээ.

Циркчид амьтан тоглуулахыг хориглосныг эсэргүүцэж байна

Циркийн тоглолтод амьтан ашиглахыг хориглосон шийдвэрийг эсэргүүцсэн циркийн мянга орчим ажилтан Мехико хотын гудамжинд гарч жагслаа хэмээн “ВВС” мэдээлэв. Эрх баригчдын энэхүү харалган шийдвэрийн улмаас циркийн амьтад төдийгүй циркийн жүжигчид ажилгүй хоцорно хэмээн жагсагчид үзэж байна. Шинэ хуулиар, арслан, бар, нохойг циркийн тайзнаа ашиглахыг хоригложээ. Харин далайн гахайн үзүүлбэр, бухны тулааныг зөвшөөрсөн хэвээр үлдээжээ.

Женнифер Лопес нээлтийн ёслолын дууг дуулна

Пуэрто-Рико гаралтай дуучин Женнифер Лопес куба гаралтай рэпчин Питбулл болон бразил бүсгүй Клаудиа Лейте нарын хамт хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний нээлтийн тоглолтын (Бразил - Хорват) өмнөх ёслол дээр “World Cup - 2014”-ын сүлд дууг дуулахаар боллоо хэмээн FIFA-гийн хэвлэлийн албанаас мэдээлэв. Ж.Лопес We are one хэмээх сүлд дууг дуулахаас татгалзсан хэмээх мэдээлэл тархсан ч тэрээр энэ мэдээллийг няцаалгүй удсан юм. Нээлтийн тоглолт “Арена Коринтианс” цэнгэлдэхэд 13-ны үүрийн 04.00 цагт (УБ-ын цагаар) болно.

Бритни Спирс, Кристина Агилерагийн нэрийг хар тамхинд ашиглажээ

Америкийн хар тамхины наймаачид өөрсдийн бараанд нэр өгөхдөө поп оддын нэрийг ашигласан байжээ. Мафийнхан нууцаар тээвэрлэдэг кокаинаа Кристина Агилера хэмээн нэрлэж, крэк хэмээх холимог хар тамхийг Бритни Спирс хэмээн нэрлэж байв. Тэд хар тамхиндаа ийнхүү нууц нэр өгснөөр хууль хяналтын байгууллагаас олон жилийн турш бултаж чадсан юм.

Цагдаагийнхан арван сарын турш уйгагүй мөрдсөний эцэст Нью-Йорк муж дахь хар тамхи наймаалагчдын томоохон сүлжээг илрүүлсэн байна. Мафийнхан поп оддын нэртэй хар тамхийг борлуулахдаа насанд хүрээгүй хүүхдүүдийг ашигладаг байжээ. Цагдаа нар 25 хүнийг баривчилж шүүхэд хүлээлгэж өгөөд байна.